Prateći program Susreta: Glumački protagonisti modernog izraza u izložbenim prostorima obnovljenih Susreta

Izložbeni prostori Dvadesetih obnovljenih Susreta pozorišta / kazališta su bili mjesto na kojem su prezentovani pozorišno dokumentarni sadržaji o glumcu i piscu Nedimu Omerbegoviću, kao i glumačkim velikanima Oliveri Marković, Pavlu Vuisiću i Radetu Markoviću.

GLUMAC I PISAC – NEDIM OMERBEGOVIĆ

Postoje kreativni ljudi koji kroz život idu „tiho i nečujno“. Tek kada fizički nestanu, neko ih se sjeti. Ali, ne u mjeri u kojoj oni to zaslužuju. Jedan od takvih je i glumac i pisac Nedim Omerbegović.

Glumački i spisateljski talenat Nedim Omerbegović je itekako znao iskoristiti na  scenama južnoslovenskih teatara, strpljivo stvarajući sliku o sebi kao glumačkom i teatarskom protagonisti koji uspostavlja komunikaciju sa publikom uz potrebu  da prevaziđe sve sukobe i probleme. Tiho i nenametljivo je u svojim glumačkim kreacijama ostvarivao ujednačenu i ubjedljivu igru koja se pamti.

Glumac i pisac Nedim Omerbegović je rođen 1926. godine, a preminuo 03 .oktobra/listopada 2005. godine u Zagrebu.

Završio je veliku maturu u Beogradu. Početkom 50-ih godina XX vijeka (1949-1951) igrao je honorarno na sceni beogradskog Narodnog Pozorišta. Od 1951-1954 bio je član šabačkog Narodnog pozorišta. Od 1954.godine, pa do kraja pozorišne sezone 1955/56. je član Teatra „Joakim Vujić“ u Kragujevcu. Od 01. septembra/rujna 1956. godine, pa do 31. avgusta/kolovoza 1957. godine je član novosadskog Srpskog narodnog pozorišta. Od 1957. pa do 1959. godine je član drame Hrvatskog narodnog kazališta u Zagrebu.

Igrajući na scenama nekoliko pobrojanih teatara u  južnoslovenskom kazališnom ambijentu Nedim Omerbegović je ostvario značajne uloge u komadima južnoslovenskih autora: Stevana Sremca, Branislava Nušića, Miroslava Krleže, Milana Ogrizovića, Ranka Marinkovića, i drugih.  Ništa manje nisu značajne ni njegove glumačke kreacije u djelima klasika, i to: Molijera, Lope de Vege, Artura Milera, Bertolda Brehta, Tenesi Vilijamsa, i drugih.

GLUMAČKE KREACIJE POZORIŠNE HEROINE OLIVERE MARKOVIĆ

Velika filmska, televizijska i pozorišna glumica Olivera Marković  je rođena  u Beogradu  3. maja/svibnja 1925. godine. U mjestu rođenja je i preminula 28.jula /  srpnja 2011.godine.

Završila je gimnaziju u Nišu i upisala studije istorije umjetnosti na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Nije dugo ostala na ovom studiju, već je nakon svog prvog, manjeg nastupa na filmu 1945. godine u ostvarenju  „U planinama Jugoslavije“,  sovjetskog reditelja Abrama Rooma odlučila da upiše  glumu na beogradsloj Akademiji za pozorište, film, radio i TV.

Odigrala je više od stotinu  uloga u pozorištu i sedamdesetak na filmu. Ostvarila je i preko  devedeset televizijskih uloga u filmovima i serijama.

Bila je članica Beogradskog dramskog pozorišta. Na sceni Pozorišta na Crvenom krstu  zapažene su bile njene uloge u adaptacijama američkih modernih dramskih autora poput Arthura Millera, Tennessee Williamsa i Williama Ingea. Glumila je i u dramama Bernarda Shawa, Williama Shakespearea, Carla Goldonija, Fjodora Dostojevskog, Jeana Anouilha, Eugenea O’Neila, Molièrea, Čehova, Gogolja, Bertolta Brechta, i brojnim drugim.

Iz BDP-a prelazi u beogradsko  Narodno pozorišt (1967 – 1989), gdje ostaje do odlaska u penziju. U ovom pozorištu ostvarila je više od trideset značajnih uloga.  Kada je riječ o pozorišnim ulogama Olivere Marković treba reći da je nastupala i na sceni beogradskog Ateljea 212 i Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu.

Pored pozorišta, igrala je i u brojnim televizijskim filmovima i serijama: „Bolji život“ (1987) i „Grlom u jagode“ (1976.).

Prve značajnije uloge na filmu ostvarila je u ratnoj drami „Šolaja“ (1955) reditelja Voje Nanovića, trileru „Posljednji kolosijek“ (1956) Žike Mitrovića i melodrami „Samo ljudi“ (1957) Branka Bauera. Bila je omiljena glumica Veljka Bulajića ostvarivši zapažene uloge u njegovim filmovima: „Vlak bez voznog reda“ (1959.), „Uzavreli grad“  (1961) i „Kozara“ (1962). Od  brojnih filmskih uloga Olivere Marković treba izdvojiti i one u folmovima: „Drug predsjednik centarfor“ (1960) Žorža Skrigina, „Sibirska ledi Magbet“ (1963) Andrzeja Wajde, „Petrijin venac“ (1980) Srđana Karanovića, „Moj tata na određeno vreme“ (1982. Milana Jelića, „Braća po mater“i (1988) Zdravka Šotre, i dr.

Igrala je i u brojnim filmovima svboga sina, redfitelja Gorana Markovića, i to:  „Nacionalna klasa“ (1979), „Majstori, majstori“  (1980), „Već viđeno“  (1987), „Sabirni centar“  (1989), „Tito i ja“  (1992), „Urnebesna tragedija“ (1995) i „Kordon“  (2002).

Za glumački rad na filmu dobila je dvije Zlatne arene na Filmskom festivalu u Puli; za najbolju glavnu glumicu u „Službenom položaju“ (1964) Fadila Hadžića i najbolju sporednu glumicu u „Balkan ekspresu“ (1983) reditelja Branka Baletića.. Takođe, dobitnica  je i nagrade za životno djelo (na filmu) „Slavica“ (1987), a za ukupan pozorišni rad primila je nagradu za životno djelo „Dobričin prsten“ (1998).

Višestruko talentovana, Olivera Marković je odigrala impozantan repertoar u pozorištu. Ništa manje značajna nisu ni njena filmska i televizijska ostvarenja. Nikada ne zalazeći u površnost i banalnost , iskidanost i patetiku, zašto je i postojala mogućnost, jer su je mnogi doživljavali više kao uspješnu interpretatorku ruskih romansi i romske muzike, uspjela je da nađe mjeru između  više umjetnosti za koje je bila izuzetno nadarena. Uvijek iskrena i prirodna, nalazila je lako put do komunikacijske uspostave saglasja sa gledalištem.

GENIJALNI NATURŠČIK – PAVLE VUISIĆ

Južnoslovenski i srpski glumac  Pavle Vuisić  je rođen  10. jula / srpnja 1926. godine na Cetinju. Preminuo je 1. oktobra / listopada 1988. godine u Beogradu.

Studirao je pravo i povremeno se bavio novinarstvom. Bio je novinar Radio Beogradu, a prve glumačke korake je napravio u Pančevačkom pozorištu. Premda nije uspio da upiše Akademiju za pozorište, film, radio i televiziju (današnji FDU), to ga nije spriječilo da izgradi veoma uspješnu televizijsku i filmsku karijeru.

Od 1950. do 1986. godine snimio je 129 dugometražnih i 14 televizijskih filmova, te 17 televizijskih i šest mini serija.

Prepoznatljiv  je Pavle Vuisić po ulogama u fimovima i serijama „Ko to tamo peva“, „Maratonci trče počasni krug“, „Povratak otpisanih“ i mnogim drugim.

Dobitnik je brojnih nagrada i priznanja, poput „Zlatne arene“, Sedmojulske nagrade, Oktobarske nagrade grada Beograda, nagrade „Car Konstantin“ i drugih.

Od 1993. godine na Filmskom festivalu u Nišu dodjeljuje se nagrada glumcu za životno djelo koja nosi njegovo  ime.

Dominantno filmski glumac, Pavle Vuisić je bio boem i osobenjak. Jedan je od poslednjih boema srpske i južnoslovenske glumačke scene. Bio je sjajni naturščik na filmu iz koga je iza jedne surove spoljašnosti izbijala  unutarnja pritajena dubina humanog glumačkog zvuka. Svoj filmski glumački krug je zatvorio sa 129 snimljenih dugometražnih filmova  i 14 televizijskih filmova. A tu je i sedamnaest televizijskih serija. Kada je pozorište u pitanju ostvario je samo par uloga na početku svoje karijere u Srpskom narodnom pozorištu iz Pančeva.

GLUMAC MODERNOG IZRAZA – RADE MARKOVIĆ

Glumac modernog izraza Rade Marković rođen je u Beogradu, 14. oktobra / listopada 1921. godine. Preminuo je u Zaboku (Republika Hrvatska) 10. septembra / rujna 2010.godiine.

Studirao je na Tehničkom i Filozofskom fakultetu u Beogradu.

Prva iskustva iz glume stiče u amaterskoj glumačkoj grupi na Kolarcu. Od 1946. do 1949. godine bio je aktivan glumac u studentskom pozorištu, a od 1959. godine profesionalni je glumac u Beogradskom dramskom pozorištu. U svojoj pozorišnoj karijeri sarađivao je sa brojnim pozorištima (Atelje 212, Narodno pozorište, Beogradsko dramsko).

Među njegovim brojnim  ulogama u pozorištu ističu se one u „Nikoletini Bursaću“ Branka Ćopića (glumio je i u istoimenoj tv drami 1958. godine), „Mački na vrućem limenom krovu“ Tennessee Williamsa, „Oblomovu“ Gončarova i „Čekajući Godota“ Samuela Becketta.

Na filmu je debitovao glavnom ulogom u „Besmrtnoj mladosti“ (1948) Vojislava Nanovića. Tumačio je uloge, uzmeđu ostalih, u filmovima: „Zenica“ (1957), „Te noći“ (1958)  Jovana Živanovića,  „Saša“ (1962) Radenka Ostojića, „Most“ (1966), „Diverzanti“ (1967) i „Valter brani Sarajevo“ (1972) Hajrudina Krvavca, zatim „Klopka za generala“ (1971) Miomira Stamenkovića, pa „Otpisani“ (1974) Aleksandra Đorđevića, „Dečko koji obećava“ (1981) Miloša Radivojevića, „Kako sam sistematski uništen od idiota“ (1983) Slobodana Šijana., i mnoge druge

Tokom  bogate glumačke karijere ostvario je uloge u više od stotinu pozorišnih predstava, sedamdesetak filmskih produkcija i glumio u više od šezdeset televizijskih filmova i serija.

Nosilac je brojnih nagrada. Osvojio je tri Srebrne Arene na filmskom festivaju u Puli (1956, 1957 i 1963).  Dobitnik  je nagrade za životno djelo „Slavica“ za ukupan rad na filmu (1989).

Nagradu za životno djelo „Dobričin prsten“ za ukupan rad u pozorištu dobio je 1998.godine.

Bio je  profesor glume i šef klase na Akademiji  umjetnosti u Novom Sadu od  1981. godine.

Režirao je samostalno i dva dokumentarna filma „Smeh sa scene“ i „Među nama“.

Jedan od začetnika konstituisanja i stvaranja južnoslovenskog pozorišnog ambijenta, poslije Drugog svjetskog rata je Rade Marković. Jedan je od najistaknutijih glumaca modernog glumačkog izkaza. Približio je te prostore moderniji  i moderniji.modernom glumačkom evropskom izrazu. Ako se analiziraju likovi koje je Rade Marković tumačio, vidi se da iza njih stoji glumac koji poznaje stil glume u modernom teatru, ali istovremeno i glumački protagonista koji u sve to ugrađuje neke ne simbole, nego specifične, svoje znake koji su više od same izgovorene riječi ili izvedene geste.

Pišu: Srđan Vukadinović, Jakov Amidžić
Foto: Dejan Đurković 
--