More

    Paralele: 1992. – 2022. (zablude i činjenice)

    spot_imgspot_img

    Želim odmah na početku da razbijem jednu veliku zabludu koja se kao činjenica neprestano servira javnosti a tiče se 9. januara – “rođendana” Republike srpske. Naime, toga 9. januara 1992. nije nastala nikakva Republika srpska nego se toga dana desila institucionalna pobuna predstavnika bosanskih Srba koja je imala za cilj rušenje ustavnog poretka Republike Bosne i Hercegovine, te pokušaj stvaranja etnički čistog srpskog prostora sa ovu stranu rijeke Drine. 

    Nedugo nakon tog datuma otpočinje krvavi rat u Bosni i Hercegovini koji završava 1995., Dejtonskim mirovnim sporazumom, kada je formalno-pravno Republika srpska i nastala, kao entitet i sastavni dio Bosne i Hercegovine, uz Federaciju BiH i  Brčko distrikt BiH koji postoji pod suverenitetom i nadležnostima institucija Bosne i Hercegovine, čija je teritorija u zajedničkoj svojini (kondominijumu) pomenutih entiteta, kao jedinica lokalne samouprave sa vlastitim institucijama, zakonima i propisima, i sa ovlašćenjima i statusom konačno propisanim odlukama Arbitražnog tribunala za spor u vezi sa međuentiteskom linijom razgraničenja u oblasti Brčkog. Konačna arbitražna odluka o statusu Brčkog, kao i njen Aneks doneseni su marta 1999. godine od strane Arbitražnog tribunala za Brčko, a Odukom Visokog Predstavnika od 8.3.2000. uspostavljen je Brčko distrikt Bosne i Hercegovine.

    Prije nego se ponovo vratim na pitanje “rođendana” jednog od bh. entiteta, podsjetit ću na neka davna vremena i slučajeve, negdje sa kraja Drugog svjetskog rata pa sve do početka 70-ih godina dvadesetog vijeka, kada su djeca, rađana zadnjih dana decembra u godini, u knjige rođenih upisivana tek prvog ili drugog januara naredne godine. To se dešavalo iz razloga da se djeci zbog 3, 4 dana ne “tovari” cijela godina “na grbaču”, i to mahom u ruralnim sredinama, jer je u to vrijeme većina poroda svakako bila u kućnom “ambijentu”, uz pomoć starijih ženskih osoba koje su odigravale ulogu babica, pa se rođenje dijeteta prijavljivalo po mjesnim uredima, ili narodski rečeno: kod matičara. Novorođenče je upisano kada je prijavljeno i tako je stajalo u ličnim dokumentima. Taj datum se vodio kao datum rođenja i nikome nije padalo na pamet da u navedeni datum sumnja jer ono što je zakonski relevantno nije i(li) ne bi trebalo biti pod sumnjom. Dijete je upisano tad i tad; mati i otac ta i taj; upisao taj i tačka.

    Pravno i političko neslaganje oko datuma “rođenja” Rs-e  je pitanje kontinuiteta koji u sebi nosi pitanje da li je volja srpskog naroda izražena u nelegalnom osnivanju Republike srpske, 9.1.1992. jača po legimitetu od volje većine građana BiH potvrđene referendumom o nezavisnosti 1. marta 1992. godine?

    Sa činom potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma 1995. godine jasno je naznačeno da Bosna i Hercegovina nastavlja svoje postojanje ali sa modificiranom unutrašnjom strukturom kroz dejtonski Ustav, čime se tek tada a ne prije potvrđuje formalno-pravno postojanje entiteta Republika srpska, što su predstavnici OHR-a, u ulozi vrhovnog tumača, više puta do sada i potvrdili. I ovdje je vrlo važno podvući  dokaz postojanosti i trajanja Bosne i Hercegovine jer samo nešto, u ovom slučaju država Bosna i Hercegovina, što je bilo može nastaviti svoje postojanje – toliko o pokušajima da se izvrnu činjence i da se dovede u pitanje postojnost Bosne i Hercegovine.

    Svih proteklih godina rukovodstva Republike srpske nastoje zaobići ovu pravnu činjenicu te uporno pokušavaju da formalno-pravni nastanak Dana Rs-e pomjere nekoliko godina unazad. Zbog toga je dva puta podnešena apelacija Ustavnom sudu BiH (2015. i 2019.) i oba puta je sud presudio da je 9. januar neustavan, te je pokušaj od predstavnika Rs-e da dokažu kontinuitet ostao neispunjen. Odluke Ustavnog suda BiH su konačne i obavezujuće. 

    Sve pomenuto se radi(lo) iz razloga što vlasti Rs-e ovakvo stanje smatraju privremenim te se nadaju da će u nekom budućem vremenu, ako se za to stvore uslovi, pokušati proglasiti samostalnost, za šta je svakako, ako ikada do toga dođe, osim volje potrebna i sila, te pravna utemeljenost  koje nema.

    Hakija Karić

    Stavovi izraženi u ovom tekstu autorovi su i ne odražavaju nužno uredničku politiku portala Otisak.ba.

    Čitano

    Povezani članci