A onda osta jedna! Ko ostaje u igri za takmičenje na Susretima?

Sve je krenulo idilično. Usprkos pandemiji, Susreti su otvoreni za publiku. Prvu večer otvaranje izložbe u Galeriji – odlično. Na izložbu stiže i Branislav Lečić. Prva misao koja mi se javlja – u kojoj funkciji je došao i da li će biti kakvih protesta i negodovanja zbog njegovog prisustva. Prva predstava odigrana; sve se odvija normalno. Drugu večer na scenu dolazi beogradski Atelje 212 sa predstavom “64”. Već se na ulazu u zgradu šuška kako su se pobunili zbog činjenice da je u žiriju Lečić. Očekivano; bilo je pitanje vremena.
Na kraju izvedbe predstave “64”, redateljica Alisa Stojanović izašla je na binu pročitavši slijedeći proglas:
“Večeras, samo sat vremena pre početka predstave, obavešteni smo da je Branislav Lečic član žirija XXXVIII regionalnih Susreta pozorišta/ kazališta u Brčkom.
Odigrali smo predstavu samo iz poštovanja prema publici. Iz razloga što se pomenuti član žirija aktivno uključio u podelu medija u Srbiji na podobne i nepodobne, konstantno i posvećeno baveći se u, za njega, podobnim medijima, isključivo iživljavanjem, zlostavljanjem i u svakom smislu maltretiranjem naše koleginice Danijele Štajnfeld, ne možemo ga smatrati ni na koji način osobom koja može da ocenjuje nas rad, niti to zelimo da dozvolimo.
Nadamo se da ćete razumeti zašto nećemo učestvovati u ostalim aktivnostima festivala.
Hvala
Ekipa predstave “64” autorke Tene Štivičić, u režiji Alisa Stojanovic i produkciji pozorišta Atelje 212 iz Beograda.”

Podsjetimo se, glumica Danijela Štajnfeld optužila je Lečića za seksualno zlostavljanje. No, Više javno tužilaštvo u Beogradu je u julu odbacilo njenu krivičnu prijavu.
I onda su redom glumci, glumice, režiseri i autori narednih predstava krenuli odustajati od učešća u takmičenju; pristajući da, ipak, revijalno izvedu predstave.
Među prvima oglasili su se autor i režiser predstave Schindlerov lift, Darko Cvijetić i Kokan Mladenović na Facebooku:
“Organizatorima 38. susreta pozorišta/kazališta, Brčko 2021.
Poštovani,
Radovali smo se što će predstava „Šindlerov lift“, koju smo kreirali zajedno sa sjajnim ansamblom Kamernog teatra 55 iz Sarajeva učestvovati na Vašem festivalu, a onda smo saznali da je član žirija 38.susreta pozorišta u Brčkom glumac Branislav Lečić. Jedan od osnovnih motiva za naš rad na predstavi bila je potreba da se nikada i nigde ne relativizuju zločini, da žrtve imaju prava da dobiju glas koji će govoriti u njihovo ime, da imaju prava da prestanu da budu povređivane, bile one žive ili mrtve. Jedan od najpotresnijih delova romana je upravo onaj koji govori o susretima dželata i žrtava, silovatelja i silovanih u jednoj sredini koja nema snage da prihvati istinu i da spozna svoj žalosni udeo u katastrofi koja je zadesila druge i drugačije.
Branislav Lečić nije osuđen po optužbama za silovanje naše koleginice Danijele Štajnfeld, ali je sve u vezi tog slučaja stavilo, u najmanju ruku, ogromnu moralnu hipoteku nad njegov lični i umetnički integritet. Smatramo da bismo učestvovanjem na festivalu u čijem žiriju sedi osoba ovakvog moralnog profila postali saučesnici u pretvaranju nedopustivog u dopustivo, nemoralnog u moralno i da bismo se narugali traumiranim likovima iz sopstvene predstave.
U to ime vas obaveštavamo da se povlačimo iz učešća na festivalu i iz razmatranja za nagrade. O tome ćemo obavestiti upravu i ansambl Kamernog teatra 55 i medije.
Žalimo što će Vaš uvaženi festival proteći bez nas i radovaćemo se da budemo njegov deo narednih godina, kada ćemo moći da nastupimo bez ikakvih sramotnih hipoteka.
Kokan Mladenović, reditelj i
Darko Cvijetić, pisac”

Međutim, nadležni u Kamernom teatru 55 ubrzo su “ispravili” proglas autora i režisera, te naglasili da će se predstava izvesti a da će “pojedinci zasebno moći odlučiti da li žele prihvatiti eventualne nagrade na festivalu”.
Posebno izrevoltirani neki od učesnika Susreta bili su zbog teksta Novaka Tanasića “Drskost i blamaža” u kojem, između ostalog, stoji slijedeće: “Savršeno nas se ne tiče ko je koga kad, ko je kome ko i šta je među vama čemu šta, zainteresovani smo samo za umjetnički čin i slast doživljenog koju bi, da niste „prosuli pomuženo mlijeko“, ponijeli kući i u vrijeme i poslije ove predstave.”
Tanasićev tekst spomenuo je i glumac Ermin Bravo, koji glumi u “Sedam strahova”, još jednoj predstavi na Susretima; on je tekst naveo kao jedan od razloga zbog kojeg odustaje od učešća u konkurenciji za nagradu. A posljednji osvrt dao je i Rade Šerbedžija, napisavši da su rečenice iz Tanasićevog teksta “opasan su i brutalan izraz koji ne dolikuje ljudima koji se bave umjetnošću.”

Potom u javnu sferu stiže i otvoreno pismo Dine Mustafića, režisera predstave “To nikad nigdje nije bilo” u kojem apeluje organizatorima da festival postane revijalni:
“Uvažena kolege/ice direkcije ‘Susreti pozorišta/kazališta Bosne i Hercegovine u Brčko Distriktu’, večeras je odigrana predstava Narodnog pozorišta Sarajevo ‘To nikad nigdje bilo’ po romanu mog profesora Tvrtka Kulenovića ‘Istorija bolesti’.
Njegova predavanja su mi bila uzor kako sa znanjem ide skupa i strast za umjetnošću. Zato sam se i radovao da će i festival u Brčkom biti naša prilika da razgovaramo o umjetnosti i ponovo se sretnemo sa pozorištima iz BiH i regiona.
Nažalost, nakon prve festivalske noći je već jasno kako će ovaj festival implicirati podršku ili protivljenje institucija i pojedinaca ostankom ili izlaskom iz konkurencije programa radi pozicije u javnosti predsjednika žirija ovogodišnje smotre.
Stoga je primjereno da iz poštovanja prema publici i teatarskoj umjetnosti ovogodišnji festival bude smotra bez stručne evaluacije jer okolnosti koje su stvorene ne omogućavaju isticanje pozorišnih kriterija i kvaliteta što jedino ima smisla na umjetničkim festivalima.
U tom smislu očekujem da kao direkcija donesete takvu odluku koja će prevashodno biti interes publike, stručne i kulturne javnosti kao i svih učesnika programa ovogodišnjeg festivala”


Redom su odustali od žiriranja: SK Kerempuh sa predstavom “Darian, hrvatski kralj samopomoći”, HNK Split sa predstavom “Usidrene”, a oglasile su se i autorke predstave “Sedam strahova”; režiserka Selma Spahić, dramaturškinja Emina Omerović, scenografkinja Mirna Ler i kostimografkinja Lejla Hodžić iz Bosanskog narodnog pozorišta Zenica.

Rade Šerbedžija, trebao bi nastupati u petak u revijalnom dijelu Susreta. On je u Otvorenom pismu organizatorima Susreta poručio da prije njegovog nastupa ne želi nikakve dodjele nagrada:

” Jedino sto vas molim jest da, prije moga koncerta, na pozornici na kojoj nastupam sa svojim orkestrom, ne bude nikakvih dodjela nagrada koje su na ovakav način iskompromitirane.”

Jakov Amidžić, direktor Susreta, istakao je na press konferenciji da nema govora o preinaki festivala u revijalni.
„Ključ je: Kazalište na sceni i publika u sali, sve ostalo je zasnovano na struci“, zaključio je Amidžić.

Podsjetimo se da je jedna od predstava izostala sa takmičenja zbog bolesti glumaca, radi se o “Zelena čoja Montenegra” Beogradskog dramskog pozorišta, te da još samo ostaje da čujemo šta o svemu ima da kažu predstavnici Narodnog pozorišta Republike Srpske Banja Luka, koji u četvrtak trebaju izvesti predstavu “Derviš i smrt” u režiji Dejana Projkovskog.

--